ثمین باغچه بان

ثمین باغچه بان آهنگساز، نویسنده و مترجم ایرانی در سال 1304 در تبریز به دنیا آمد. پدرش میرزا جبار عسگرزاده بود که در تبریز باغچه اطفال تبریز - یا کودکستان - را تاسیس کرد و با الهام از عنوان باغچه اطفال، باغچه بان را به عنوان نام خانوادگی انتخاب کرد.  خانواده باغچه بان  از تبریز به شیراز و سپس در سال 1311 به تهران آمدند. در تبریز باغچه اطفال تبریز - یا کودکستان - را تاسیس کرد و با الهام از عنوان باغچه اطفال، باغچه بان را به عنوان نام خانوادگی انتخاب کرد. جبار باغچه بان به خاطر ابتکار و تلاش بی سابقه اش در آموزش کودکان کر و لال ایرانی و به عنوان اولین آموزگار کر و لال ها و همچنین بنیانگذار نظام جدید آموزش الفبای فارسی، تاثیر بسزایی بر فرزندانش نهاد.  ثمین تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند  و پس از گرفتن دیپلم هنرستان عالی موسیقی، به همراه حسین ناصحی به عنوان شاگردان ممتاز هنرستان برای ادامه تحصیل به ترکیه اعزام شدند در دوران تحصيل با اولين دختری ساکن ترکيه آشنا شد که اين آشنايی منجر به ازدواج آنها شد. این دو در بازگشت به ایران در مدرسه عالی موسیقی مشغول به کار شدند. ثمین کمپوزیسیون و کونترپوان تدریس می کرد و اولین استاد آواز و پیانو بود
.

در کنار کار موسیقی ثمین باغچه بان آثاری از بزرگان ادب ترکیه چون ناظم حکمت و یاشار کمال را نیز به فارسی برگرداند و او بود که عزیز نسین و طنزهای تلخش را به خوانندگان ایرانی معرفی کرد. در دهه سی و چهل خورشیدی با الهام از موسیقی و آیین های محلی ایران آثار متعددی - از جمله بومی وار - ساخت
او که عشق به کودکان را از پدر آموخته بود، همچنین به خلق آثاری برای کودکان پرداخت که یک داستان به نام "نوروزها و بادبادک ها" در سال 1354 از سوی شورای کتاب کودک به عنوان کتاب برگزیده شناخته شد. در همین دوران همسر و همراه همیشگی ثمین مامور تشکیل یک گروه کر کودکان می شود.

اولین، همسر او بیش از دویست بچه پرورشگاهی را از شهرها و روستاهای مختلف گرد هم می آورد و آموزش آنها را  پی  گیرد. همین گروه کر سه سال بعد بهانه ساختن اثری شد که نام ثمین باغچه بان بیش از هر چیز با آن شناخته می شود: رنگین کمون. این اثر کم نظیر در موسیقی ایران  با اشعار ساده اما به یاد ماندنی خود ثمین همراه است .

رنگین کمون اثریست برای ارکستر سمفونیک، کر و دو خواننده سوپرانو و متسوسوپرانو که به ترتیب منصوره قصری و اولین باغچه بان همسر ثمین باغچه بان تکخوان این اثر هستند. این آلبوم در سال 1357 با رهبری توماس کریستین داوید با ارکستر سمفونیک رادیو وین به اجرا درآمد که پس از انقلاب اول به صورت نوار و سپس به صورت سی دی توسط انتشارات ماهور به انتشار رسید.

ثمین باغچه بان چند سال پس ار انقلاب اسلامی، به خاطر نامناسب بودن شرایط موسیقی در ایران، به همراه همسرش به ترکیه مهاجرت کرد و در رور 29 اسفند 1386 بر اثر سکته قلبی در گذشت.

عبدالحمید اشراق در مورد موسیقی باخچه بان می گوید: " ثمين باغچه بان سعی می کرد در کارهايش نوگرايی ايجاد کند. اگر شما «لالايی» يا «دو زلفونت» را بشنويد می دانيد که جايگاه خاصی در فرهنگ موسيقی ايران دارد يکی ديگر از شاهکارهای ثمين اين بود که برای موسيقی برای مصرع های رباعيات، قالبی درست کرد. يعنی برای هر مصرعی، يک قالب موسيقی خاص درست کرد که هم با ريتم هم با وزن و هم با شعر، همخوانی کند و مأنوس باشد آن چيزی که شنوندگان را به دقت بيشتردر شنيدن کارهای او  مجبور می کرد، تيترهايی بود که انتخاب می کرد و سعی می کرد اين تيترها را با به کار بردن نت های زينت، تم و گام به شنونده عرضه کند به عنوان مثال در کارهايی مانند«دوره گرد» يا «تو رو می خوام» و«تار گسسته»  فکر می کرد چگونه اين نت ها را با هم ترکيب کند که بتوانند جوابگوی کلمه  «دوره گرد» يا کلمه « تو رو می خوام» يا کلمه «تار گسسته» باشد و در تمام اين کارها نيزموفق بود

منابع

http://www.bbc.co.uk/persian
http://www.radiofarda.com
http://www.harmonytalk.com/id/744