خانه  Hasan Meshkinfam Hasan Meshkinfam irannam
ارسال پیام
فهرست الفبایی
 
Nima - Hassan Meshkinfam
نیما به روایت
حسن مشکین فام


حسن مشکین فام


حسن مشکین فام


Hassan Meshkinfam

حسن مشکین فام

 

حسن مشکین فام نقاش و عکاس معاصر ایرانی در سال 1333 در در محله «بالاکف»، در بافت قدیم جنوب شیراز، مابین «آستانه» و «فلکه مصدق» و نزدیک به «دروازه قصابخانه» متولد شد. پدر او حبیب مشکین فام حجار بود  و در مقطعی با استاد بزرگ خوشنویسی ابراهیم مشکین  قلم در شیراز، آشنا شد و به واسطه او به خطاطی علاقه مند، و زیر نظر وی به پرداخت .  تحصیلات ابتدایی  را در دبستان دانش، در خیابان نمازی (طالقانی)، سپری کرد. از همین زمان و در سال‌های آخر دبستان، خوشنویسی را نزد پدرش آموخت. تحصیلات متوسطه را  دبیرستان شاهپور (ابوذر) به چایان رساند. کار تئاتر را دبیرستان شروع کرد و پس از تاسیس  اولین خانه فرهنگ در خیابان فردوسی توسط اداره فرهنگ و هنر و راه اندازی کلاس‌های آموزش تئاتر به آن پیوست  و در سال 1349 موفق به دریافت دیپلم بازیگری شد.  در سال 1351 دیپلم تحصیلی‌اش را در رشته طبیعی دریافت کرد.
ابتدا مدت کوتاهی را در کلاس‌های آزاد نقاشی در گالری دریسی (اولین گالری خصوصی در شیراز- 1350)، که زیر نظر عباس دریسی و جمشید کریمی‌اداره می‌شد، شرکت کرد. سپس در یک دوره شش ماهه، آموزش مجسمه سازی را، که توسط خانم دورا اسمودا (مجسمه ساز آلمانی، که همسری ایرانی داشت و در شیراز زندگی می‌کرد) شد، شرکت کرد. بعد از مدتی پایش به کلاس نقاشی غلامحسین صابر در خانه فرهنگ، باز شد تا زیر نظر وی به شکل مستمرتری نقاشی را ادامه دهد (1350).
نقطه عطف آشنایی او با نقاشان امپرسیونیست از کلاس او آغاز شد. بدین دلیل که این شیوه نقاشی، علاوه بر این  که مورد علاقه و شیوه کاری صابر بود، در کنار تجربیات طبیعت‌گرایانه، به عنوان روشی علمی ‌برای آموزش رنگ، آموخته می‌شد.

Meshkinfam Museum - Shiraz

موزه مشکین فام در شیراز
شیراز در این زمان به عنوان پایتخت فرهنگی ایران نامگذاری و محل برگزاری برنامه‌های گسترده «جشن هنر» معرفی می‌شد. در کنار جشن هنر شیراز که مرکزی برای نمایش هنرنمایی هنرمندان ایرانی و سایرکشورها بود  باید از نمایشگاه‌های متعددی نیز که در شیراز برپا می‌شد، یاد کرد. آثاری از هنری مور، اردشیر محصص، ژازه طباطبایی، الخاص، بهرام دبیری، مسلمیان، ...  از این جمله اند.  انجمن فیلم دانشگاه شیراز و سینما آریانا  نیزمطرح ترین فیلم‌های روز اروپا و امریکا را به نمایش می‌گذاشتند و فستیوال  فیلم برگزار می‌کردند.
مشکین فام در 1356، برای ادامه فراگیری نقاشی به فرانسه رفت و به توصیه شاپور بنیاد برای فراگیری زبان، شهر «برانسون» و «مدرسه ایالتی هنرهای زیبا» را در منطقه «کوپخ پونته»، در نزدیکی مرز سوئیس،انتخاب کرد. هم زمان به گشت وگذار در شهرها و کشورهای اطراف و هر جا که نشانه ای از حضور نقاشان گذشته یا اثری از آنها وجود داشت، می‌پردازد. ایتالیا، هلند، سوئیس، موزه لوور، خانة گوستاو کوربه، آثار پل کله، ویلیام ترنر، ون گوگ، رامبراند، فرانس‌هالس، ورمیه، ... پرداخت.
سال بعد (1357) به اتفاق مهرزاد نژند در امتحان ورودی مدرسه بوزار پذیرفته شد ولی مدتی بعد درس را ناتمام رها می‌کند و به ایران بازمی‌گردد (بهار 1358).
مشکین فام در 1358، گالری- آموزشگاه رامبراند (سپس با نام هنرهای معاصر) را راه اندازی کرد. از همین زمان به طور جدی در کنار عکاسی از طبیعت، عکاسی از چهره هنرمندان فارس و بعد هنرمندان و نام آوران ایرانی را آغاز کرد. روش کار او در ضبط این چهره‌ها، معمولاً بدون تحمیل هر نوع پُز یا حالت از قبل تنظیم شده‌ای است و بیشتر در حین گفت وگو با شخص، به ثبت حالتی از رفتار عادی آنها اقدام می‌کند. گاهی هم او به طور زنده به طراحی از چهره این اشخاص می‌پردازد.
نقاشی از منظره بیشترین فعالیت نقاشانه وی در سال‌های 60 است. روش کارش در این زمان استفاده از تلاش‌هاش نسبتاً درخشان و منظم رنگ و با کمک مدیوم‌هایی نظیر آبرنگ یا رنگ روغن است.
 
به تدریج این روش لکه گذاری رنگ، رفتاری آزاد و تا حدی درهم پیدا می‌کند. در طول سال‌های 70، به رغم این  که این روش را همچنان دنبال می‌کند، تجربه‌های تازه و شکل گیری شیوه‌های دیگری را نیز در کارهای او شاهدیم. وی مجموعه ای از آبرنگ‌های خود را با عنوان «شیراز من» به چاپ رساند. جواد مجابی در مقدمه این مجموعه می‌نویسد: «چشم اندازها در این شیوه، فضایی شعرواره و موسیقی آسا می‌یابند. و ترسیمات تا حد تجربه نور و رنگ اشیای این جهان اوج می‌گیرند. مناظر و چشم اندازهای شهری، که حسن مشکین فام بدان‌ها پرداخته است، خاصه برای شهروندان شیرازی پربار از نوُستالژی و خاطرات کهن جمعی است که آشنایان، زیبایی یگانه و نادری در آن می‌یابند. مشکین فام طیف ارزش‌های رنگی را در طبیعت و در جعبه رنگ خود می‌شناسد و به خوبی هماهنگ می‌کند و آزادانه و بی تردید رنگ می‌گذارد.»
از اوایل سال‌های 70، فضاهایی گاه سمبولیستی و گاه سوررئالیستی در کارهای وی شکل می‌گیرد. در این حالت دیگر از تاش‌های رنگی کمتر خبری است و اشیا و فضا نمودی واقع نمایانه و همچنین شاعرانه ای می‌یابند.

مشکین فام در ادامه متأثر از اشعار نیما یوشیج نقاشی‌های تازه ای را آغاز می‌کند. این مجموعه در 1375، با عنوان «نیما به روایت مشکین فام»، در یک آلبوم به چاپ رسید.
مشکین فام، بعد از این و همچنان کمابیش، نقاشی را دنبال می‌کند. ولی حضور او در عرصه‌های مختلف فرصت‌های او را برای ادامه تجربه کمتر کر. عرصه‌های متنوعی چون آموزش، برگزاری نمایشگاه‌های متعدد، ادامه عکاسی از چهره‌های فرهنگی معاصر، تهیه آرشیو از فیلم‌های مستند، که از گفت وگو با برخی از هنرمندان و صاحب نظران داشته است. همچنین تهیة آرشیوی از وقایع رخ  داده در حیطة هنر در شیراز، حفظ و گسترش ارتباطات خود با هنرمندان از جمله نقاشان مهاجر شیرازی (حسام ابریشمی، مهرزاد نژند، خلیل توللی، جمشید کریمی، شهرام کریمی، ...) یا هنرمندانی که به شیراز سفر می‌کنند، و مهم تر از همه راه اندازی موزه ای خصوصی که در بر گیرندة بخشی از فرهنگ تجسمی‌معاصر شیراز است.

این بنا که مربوط به اواخر دوران قاجار است در بافت قدیمی شیراز ، در محله سنگ سیاه و در پشت امامزاده بی بی دختران واقع می باشد . مساحت کلی بنا حدود1100 متر مربع ، که در سه طبقه و شامل زیر زمین طبقه همکف و طبقه اول است . خانه فروغ الملک که دارای دو بخش بیرونی و اندرونی با دو حیاط جداگانه، عمارت شاه نشین ، حوضخانه ، حمام ، آشپزخانه و ... است . از سال 1329 تا اواسط دهه 50 با نام دبستان فروغ الملک مورد مورد استفاده آموزش وپرورش قرار گرفته است . این بنا از سال 1381 پس از مرمت و بازسازی در اختیار آقای حسن مشکین فام قرار گرفت و کاربری آن به موزه هنر معاصر فارس تغییر یافت ، اشیاء موجود در موزه شامل صدها قطعه از هنری است که طی بیش از نیم قرن توسط ایشان تهیه و گردآوری شد و شامل دو بخش عمده آثار هنری خانواده مشکین فام و آثار هنرمندان معاصر فارس می باشد که بر حسب نوع اثرهنری و یا تکنیک و دوره آفرینش در قالب بخش هایی با آثار حجاری و نقش برجسته ، خوشنویسی ، نقاشی ، عکاسی ، هنرهای تجسمی و ... تقسیم بندی گردید و به نمایش گذاشته شده است .
Meshkinfam Museum - Shiraz
این موزه، که نتیجه بیش از نیم  قرن تلاش عاشقانه خانواده مشکین فام در جمع آوری، حفظ، حراست و تولید آثار هنری و میراث فرهنگی فارس، شامل شاهکارها و آثار بی بدیل هنرمندان این بخش از سرزمین پهناور ایران، از حجاری و خوشنویسی و نقش برجسته گرفته تا نقاشی و عکاسی و هنرهای دستی و غیره، است، شامل آرشیوی منحصربه فرد از صدها قطعه اثر هنری می‌باشد که با هزینة شخصی خریداری و جمع آوری شده و طی پنج سال گذشته نیز با صرف هزینه‌های زیاد سعی در معرفی آنها از طریق برپایی این موزه و همچنین چاپ و انتشار آلبوم، کاتالوگ، بروشور، کارت پستال و تقویم و عکس گرفته تا برگزاری نمایشگاه و مراسم تجلیل از شخصیت‌های فرهنگی و هنری فارس و همچنین شناسایی، جمع آوری، خرید آثار هنری با تأسیس نمایشگاه‌های جدید کرده است. این موزه همچنین نقش بسیار مهمی‌در تغییر فضای بافت از طریق مراجعه اهالی فرهنگ‌ها، بخصوص دانشجویان، محققان و هنرمندان ایفا کرده و تأثیر به سزایی در این زمینه داشته است .

منابع :

مشکین فام، حسن . از رنجی که می بریم.  روزنامه  عصر مردم . 3 بهمن 1387.
http://www.forum.niksalehi.com