|
بهجت صدر
|
بهجت صدر، نقاش نوگرای ایران ،در سال 1303 در اراک
به دنیا آمد. پدرش محمد صدر را زود از دست داد و
مادرش قمر امینی سرپرستی او را بر عهده گرفت و نقش
عمده ای در سرنوشت آینده دخترش ایفا نمود.
بهجت
صدر پس از پایان دوره دبیرستان، وارد دانشسرای
مقدماتی شد و سپس در هنرهای زیبای
دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد.
دانشکده را با رتبه ممتاز به پایان برد و بورس
تحصیلی پاریس به او اختصاص یافت، اما دیگری
چایگزین او شد و بهجت راهی ایتالیا گردید . در مدت
4 سال تحصیل خود در ایتالیا، نمایشگاه هایی نیز
برگزار نمود. در سال 1335 برنده جایزه سیمین
همترازی شهر سنویتو شد و در سال ۱۳۳۶ نخستین
نمایشگاه انفرادی او در نگارخانه "پینچو" در رم
برگزار شد
پس از آن به ایران بازگشت و
عنوان دانشیار به تدریس پرداخت و این کار را به
مدت 20 سال ادامه داد. او مدیر گروه هنر بود
و پس از 35 سال خدمت بازنشسته شد.
ازدواج او با
یکی از بستگانش به نام "ابوالحسن صدر" چندان دوامی
نداشت. سال ها بعد با استاد موسیقی ایران
"مرتضی
حنانه" ازدواج کرد و صاحب دختری شد. |
او نخستین نقاش زن ایرانی است که نقاشی آبستره،
کولاژ، چینه چینی و اصولا نوآوری را در نقاشی
برگزید.
او کار کولاژ را با یک اثر طنز آغاز
نمود. در سال 1342 برای انتخاب مادر نمونه سال،
عکس مادر و فرزندی را در متن نقاشی جای دارد و روی
آن نوشت " آن کس که برنده جایزه ها بوده حالا ننه
است"
در سال 1345 ، خانم سیحون امکاناتی در
اختیار او گذاشت و وی با خرید مقداری آینه مقعر از
بازار، آن ها را در گالری کار گذاشت. با آویختن
چرده کرکره که به وسیله موتوری باز و بسته می شد و
"رگله " ها در آیینه می پیچید. این آغاز کار کولاژ
بود و این ابداع و نوآوری او، انتقادات فراوانی را
در بر داشت، اما چند سال بعد همین کار در پاریس به
عنوان یک کار نو ارائه شد.
در سال 1346 از او
برای ارائه طرحی درباره مبارزه با بیسوادی دعوت
شد. او درباره این کار می گوید: |
 |
"بعدازظهری بود که برای استراحت پرده کرکره سیاه
اتاق را کشیدم. این تغییر نور یکباره مرا به این
فکر انداخت که با استفاده از پرده کرکره و نقاشی
کاری ارائه دهم. روی بوم تعدادی خورشید کشیدم و
بعد کرکره سیاهی روی آن آویزان کردم که با باز شدن
این کرکره ها خورشید نمایان می شد. یعنی نور علم و
تاریکی جهل. این تایلو برنده جایزه یونسکو شد."
بهجت صدر در سال های نخستین انقلاب ، برای دیدار
دخترش که در پاریس تحصیل می کرد، به فرانسه رفت.
با شروع جنگ بازگشتش به تعویق افتاد و پس از آن با
آگاهی از بیماری سرطان سینه مدتی در فرانسه به سر
برد. ولی در تمام مدتی که تحت شیمی درمانی بود، به
کار ادامه داد و کار کولاژ عکس را پیش گرفت.
او
در طول فعالیت هنری خود، نمایشگاه های متعددی در
داخل و خارج به صورت انفرادی و جمعی برگزار کرده و
جوایزی دریافت کرده است. چند تابلواز او را می
توان در موزه های ایران و جهان ، مانند موزه
مینیاپولیس آمریکا، موزه هنرهای معاصر ایران،
وزارت فرهنگ فرانسه، موزه هنرهای پاریس، موزه
چکسلواکی، موزه رم و ... مشاهده کرد.
او خود در
زمینه "هنر حرکتی" می گوید:
"وقتی كاری را آغاز
مي كنم تا اتمام آن، حس جست وجوگری ام ادامه
می يابد و مايلم همه چيز را تغيير دهم. "حركت"
اصولاً در اغلب كارهای من وجود دارد و همواره
توجه ام را جلب كرده است. قبل از ورود به دانشگاه
مدتی به كلاس نقاشی مي رفتم. روزی از استادم اجازه
خواستم "پنكه" را به عنوان مدل نقاشی انتخاب كنم.
برخوردی عادی نبود. شیء گوشه سالن كه توجه كسي را
جلب نمي كرد با اجزای فلزی اش، بازی با خطوط را
برايم ممكن مي ساخت. از آن زمان دريافتم بازی با
خطوط برايم بيشتر اهميت دارد تا بازنمايی واقعيت.
بعدها كه موفق به خلق آثاری شدم كه مبتنی بر حركت
بود، فكر كردم شايد توجه آن روز من به پنكه به
حركت پروانه اش هم ارتباط داشت."
|
جواد مجابی درباره بهجت صدر می گوید:
"بهجت صدر
در آثارش یک نکته اساسی را مطرح می کند . وی نشان
می دهد که هنر از ابتدا با بازی زاده شده است .
شعر بازی با کلمه است . اگر مدادی به دست کودکی
دهید به شکل غریزی با آن خط می کشد که این امر
نشان دهنده شور آفرینندگی در انسان است . با
مطالعه آثار بهجت صدر نیز مشخص است که وی هیچگاه
از قبل تصمیمی برای نقاشی خود نداشته است .و همیشه
با دیدن یک رنگ و یا چیزی دیگر نوعی شور آفرینندگی
در وی قلیان کرده و وی را وادار به نقاشی می کند .
در برخی از تابلو های این هنرمند نیز یک ریتم
تکرار شونده همانند کاشی های قدیمی وجود دارد .
گاهی نیز این ریتم خلاصه می شود و تبدیل به جزئی
از کل اثر می شود مثل تابش نور چراغ درمیان خیابان
. به این ترتیب یک حرکت بزرگ و عظیم درونی در آثار
بهجت صدر شکل می گیرد که اصل گویش تابلوهای وی را
بوجود می آورد . در واقع بهجت صدر با آثارش می
خواهد به جامعه ایستای ایرانی بگوید ، ایستادن و
درجا زدن فایده ای ندارد .
مجابی در پایان
سخنان خود گفت : بهجت صدر باید به عنوان یک نقاش
انقلابی شناخته شود . زیرا از ابتدای شروع کار خود
تا کنون به تنهایی مبارزه کرده است وی هنرمندی است
که سالها در برابر دهن کجی های مردم نسبت به آثارش
ایستادگی کرده و به تنهایی به کار خود ادامه داده
تا امروز پس از سالها تاخیر قدر و ارزش آثارش
آشکار شود . "
|
منابع:
دژم، عذرا. اولین
زنان. تهران: علم، 1384.
http://persian.kargah.com/archives/002039.php
http://www.hamshahrionline.ir/hamnews/1383/830520/world/artw.htm
|
