خانه  Amir Houshang Ebtehaj - Sayeh Amir Houshang Ebtehaj - Sayeh
ارسال پیام
فهرست الفبایی
مجموعه آثار
نخستین نغمه ها 1325

سراب 1330

سیاه مشق 1332

شبگیر1332

زمین 1334

چند برگ از یلدا 1344

تا صبح شب یلدا 1360

یادگار خون سرو 1360

تاسیان 1385


حافظ به سعی سایه ـ دیوان حافظ با تصحیح ابتهاج

یادمانه مهر ـ ترجمه شعر تومانیان شاعر ارمنی با مکاری نادرپور

امیرهوشنگ ابتهاج / ه. ا. سایه


امیر هوشنگ ابتهاج در ششم اسفند ماه 1306 در رشت به دنیا آمد. پدرش آقا خان ابتهاج و مادرش فاطمه رفعت بود. پدربزرگ پدرش آقا خان ابتهاج خان تفرشی ذوق شاعری داشت و در جوانی شعر می سرود ولی هیجگونه اثری از او بر جای نمانده است. او تنها پسر خانواده بود و به همین دلیل بسیار عزیز کرده و خودصر بود. تحصیلات ابتدایی و بخشی از متوسطه را در مدارس رشت گذراند. او در پی آموزش بود ولی در کار مدرسه چندان کوشا و ساعی نبود

آشپزی، گلدوزی، خیاطی، نقاشی، مجسمه سازی، کشتی و وزنه برداری هرکدام در دوره ای علاقه اش را جلب کرد. پدرش اهل موسیقی بود و تار می زد . او خود نیز ویولونی داشت و برای آموختن آن تزد مسیو یرواندی می رفت. اما تار پدر و ویولون پسر هرکدام به نوعی از بین رفت. ما بین تمام این هنرها، هنر شعر سرانجام او را به خود ربود. از هشت، نه سالگی به نوعی به شعر سرودن پرداخت. از دوازده، سیزده سالگی اش شعرهایی در دست است که تعدادی از آن ها در نخستین دفتر شعرش منتشر شد

 

در سال 1324 علیرغم محالفت پدرش به تهران آمد و در خانه خاله اش (مادر گلچین گیلانی) اقامت گزید و در کلاس پنجم متوسطه نام نویسی کرد. در این دوران رییس انجمن ادبی دبیرستان بود و انشاء های همکلاس های خود را تصحیح می کرد، ولی دو سال در این کلاس ماند و سرانجان از آن تاریخ مدرسه را رها کرد.

در سال 1325 اولین مجموعه شعرش نخستین نغمه ها توسط کتابخانه طاعتی رشت به چاپ رسید. مهدی حمیدی شیرازی و عبدالعلی طاعتی برای این کتاب مقدمه ای نوشتند و استعداد این جوان نوزده ساله را ستودند. در همین سال ها با شاعرانی مانند توللی، شهریار و نیما یوشیج آشنا شد و این آشنایی در او تاثیر بسیار گذارد.
Ebtehaj - Shahriar

گرایش او به حزب توده ایران که از سال های اقامت در رشت آغاز شده بود، در تهران بیشتر شد. فعالیت های او کمتر وجه سیاسی و غالبا جنبه ادبی ـ اجتماعی داشت. شعرهای وی در نیمه اول دهه 30 در نشریه ها و مجلات و روزنامه هایی مانند سخن، کاویان، صدف، مصلحت، جهان نو، کبوتر صلح و فرهنگ نو منتشرمی شد و چون هم  شعر نو و هم غزل می سرود، شهرتی دوجانبه یافت.

در سال 1330 دفتر شهر سراب را با اسلوب جدید در قالب چهار پاره منتشر کرد. در این دفتر محتوای شعرها بیشتر عاشقانه و فضای همه آن ها غنایی است. در سال 1332 برگزیده آثار کلاسیکش را با عنوان سیاه مشق  منتشر کرد. بر این مجموعه شهریار و مرتضی کیوان مقدمه نوشتند.

درسال 1332 کتاب شبگیر را انتشار داد و به این جهت، شعر سایه مورد توجه طرفداران پرشور و تحولات اجتماغی قرار گرفت. کودتای 28 مرداد، دستگیری و خفقان و تعطیلی مطبوعات را به همراه داشت. مرتضی کیوان جزو گروه اول افسران توده ای به جوخه اعدام سپرده شد.  سایه برخلاف شاملو و اخوان شعری در آن دوره منتشر نکرد و این کارها را به بعد از انقلاب 1357 انداخت که دفتر یادگار خون سرو به یاد  کیوان منتشر کرد

سایه در سالهای 1350 تا 1357 به رادیو ایران پیوست و سرپرستی برنامه گلهای تازه و گلچین هفته را بر عهده گرفت. در سال 1353 گروه موسیقی شیدا را به سرپرستی محمد رضا لطفی بنیاد نهاد

دفتر تاسیان که دربرگیرنده اشعار نو ابتهاج است در سال 1385 منتشر شد.

اشعار نو سایه دارای درون‌مایه‌ای تازه و ابتکاری است و چون فصاحت زبان و قوت بیان سایه با این درون‌مایه ابتکاری همگام شده، نتیجه مطلوبی به بار آورده‌است ، اما سایه شاعری غزلسراست وشايد بتوان مدعى شد كه درميان تمام قالب هاى شعر فارسى، ارادت ابتهاج به غزل بيش از ساير قالب هاست و بسیاری او را حافظ زمانه ما می دانند.

منابع

عابدی، کامیار. در زلال شعر: زندگی و شعر امیر هوشنگ ابتهاج (ه.ا. سایه). تهران: نشر ثالث، 1377.

بهار غم انگیز با اجرای عبدالوهاب شهیدی

چاووش 6 با صدای محمد رضا شجریان