مهدی بازرگان
 

مهدی بازرگان در سال ۱۲۸۶ هجری شمسی در تهران متولد شد. پدرش حاج عباسقلی بازرگان (تبريزی)، از تجار ديندار و روشنفكر و سرشناس زمانش بود، كه در پايه گذاری برخی فعاليتهای دينی و اجتماعی، با همكاری سيد ابوالحسن طالقانی (پدر آيت الله طالقانی) نقش مؤثری داشت
مهدي بازرگان، تحصيلات ابتدائي خود را در مدرسه سلطاني و دوره متوسطه را در دارالمعلمين مركزی كه از اولين مدارس به سبك جديد بود بپايان رسانيد. او در سال ۱۳۰۶ شمسی، بهمراه گروه محصلين ممتاز اعزامی دولت، به كشور فرانسه رفت و بمدت هفت سال در آن ديار اقامت نمود.  او علاوه بر اشتغالات درسی  به تحقيق و تتبع در مباني اعتقادی خود كه متأثر از تعليم پدر و تفسير مرحوم ميرزا ابوالحسن خان فروغی در دوران دبيرستان بود، ادامه ميداد و بهمراه دكتر يدالله سحابی و دكتر محمد قريب، تلاشهايی در اين زمينه مينمود.

بازرگان بعد از خاتمه تحصيلات در سال ۱۳۱۳ شمسی به ايران بازگشت و در سال ۱۳۱۵ به عنوان اولين دانشيار در دانشكده فني تهران مشغول بكار شد، و در دو دوره متوالی، رياست دانشكده فني را بعهده داشت. او در سال ۱۳۲۹، در جريان مبارزات نهضت ملی، برای خلع يد از دولت انگليس و ملی كردن نفت، از طرف دكتر محمد مصدق به مديريت عامل شركت نفت برگزيده شد

بازرگان پس از كودتاي ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، و تصاحب مجدد صنعت نفت توسط كنسرسيوم بين المللي، سرپرستي سازمان آب را بعهده گرفت و براي نخستين بار موفق به احداث شبكه لوله كشي آب تهران گرديد. با اينحال، بخاطر امضای نامه اعتراض آميز عليه انتخابات غير قانونی مجلس از خدمات دولتی كنار گذاشته شد. بازرگان پس از اين، ديگر امكان خدمات دولتی تا قبول پست نخست وزيری پس از انقلاب ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ را نيافت و همواره در بخش خصوصی امرار معاش ميكرد.

فعاليتهاي دينی بازرگان كه مقدم بر فعاليتهای سياسی اش بود، از همان اوان تدريس در دانشگاه و تماس با دانشجويان از طريق مشاركت در تأسيس انجمنهای اسلامی دانشجويان و معلمين ( و بعدها مهندسين و پزشكان) و سخنرانيهای متعدد در مجالس و محافل مذهبی و علمی شروع گرديد.

بازرگان پس از آنكه بخاطر اعتراض عليه انتخابات غير قانونی مجلس در بهمن ماه ۱۳۲۲ از فعاليتهاي دولتي كنار گذاشته شد، در همان روزهاي نخست وقوع كودتا، در تشكيل نهضت مقاومت ملی مشاركت نمود، و در آذر ماه همان سال بدليل نوشتن نامه اعتراض آميز به كميسيون نفت مجلس بخاطر قرارداد خيانت بار با كنسرسيوم نفت، بهمراه ده نفر استاد امضإ كننده ديگر از دانشگاه اخراج گرديد، و سال بعد پس از كشف چاپخانه مخفي نهضت بهمراه برخي فعالين، بازداشت و بمدت ۸ ماه در زندان محبوس گرديد. بازرگان در تشكيل جبهه ملي دوم و مبارزات قانوني عليه انتخابات مجلس فعاليت داشت و در بهار سال ۱۳۴۰ در شرايط ويژه ای كه حاصل شده بود، تشكيلات نهضت آزادی ايران را با ائتلاف نيروهای ملی و مذهبی جديد، همچون مرحومين محمود طالقاني و زنجانی بود، پايه گذاری كرد و در بهمن همانسال بازداشت و پس از محاكمه طولاني در سال ۱۳۲۴ به ده سال زندان محكوم گرديد.

بازرگان در سال ۱۳۴۶، پس از پنج سال اسارت و تبعيد به برازجان آزاد گرديد.

در جريان انقلاب ۱۳۵۷، يك هفته قبل از پيروزی انقلاب، بازرگان به نخست وزيری دولت مؤقت انقلاب برگزيده شد و بمدت ۹ ماه عهده دار این سمت بود. پس از استعفا نيز در شورای انقلاب همكاری داشت. در اولين انتخابات مجلس، بازرگان با رأي سنگين به نمايندگی مردم تهران برگزيده شد. بازرگان در خارج مجلس از طريق فعاليت در نهضت آزادی و نوشتن مقاله در روزنامه ميزان و سخنرانی در محافل اجتماعی و نوشتن نامه های سرگشاده به مقامات مملكتی ادامه داد.

بازرگان در نيم قرن گذشته، همواره در صحنه تحقيق و تتبع و تأليف و سخنرانيهای دينی و سياسی فعال بوده و آثار فراوانی بجای گذاشته است

مهدی بازرگان در سال 1373 دار فانی را وداع گفت.