|
بیژن جزنی در سال 1316
در تهران به دنیا آمد. پدرش حسین جزنی افسر
ژاندارمری بود و مادرش عالمتاج کلانتری نظری خانه
دار. دوران کودکی و نوجوانی او در زمانی بود که
احزاب زیادی در ایران فعالیت سیاسی داشتند. در این
میان خانواده جزنی و کلانتری به سوی حزب توده
ایران کشیده شدند و به تدریج به موقعیت های مهمی
دست یافتند. پدر او پس از فروپاشی فرقه دمکرات
آذربایجان به شوروی پناهنده شد و مادر او ناچار شد
به همراه فرزندان خردسالش به خانه پدریش در تهران
رو آورد. بیژن جوان هم در سن 10 سالگی همراه دایی
اش وارد سازمان جوانان حزب توده شد.
در سال 1327 حزب توده
غیرقانونی شد و او با وجود سن کمش به عنوان رابط
بین کادرهای مخفی سازمان جوانان انتخاب شد. اما
این دوره اختفای حزب چندان طولانی نبود و به تدریج
به حالت نیمه علنی درآمد. فعالیت های علنی جزنی در
سازمان جوانان با وقفه ای دوماهه به علت مرگ
خواهرش منیژه، تا سال 1332 ادامه یافت و پس
از آن مخفی شد. او در آذر ماه 1332 دستگیر شد و
مدت سه ماه بازداشت شد. بار دیگر در سال 1333
بازداشت شد و مدت شش ماه بازداشت بود. لازم
به یادآوری است که هر دوبار او به علت مخفی نگاه
داشتن هویت اصلی خود آزاد شد.
پس از آزادی از زندان،
بیژن به سازمان دادن زندگیش پرداخت. او از ادامه
تحصیلات دبیرستان محروم شد و به هنرستان صنعتی
کمال الملک رفت، و در ضمن همراه با دوست قدیمی اش
کانون تبلیغاتی پرسپولیس را تاسیس کرد و به دلیل
موفقیت اقتصادی در دهه 40 به تاسیس "موسسه تبلی
فیلم" اقدام کرد.
در سال 1337 به صورت
متفرقه در آزمون ششم دبیرستان شرکت کرد وسپس وارد
دانشکده فلسفه و علوم تربیتی دانشگاه تهران شد.
در سال 1339 ازدواج کرد.
در ۱۳۳۹ با شروع کار
جبهه ملی دوم به فعالیت در آن پرداخت و به یکی از
فعالان جنبش دانشجویی تبدیل شد.
پس از سرکوب جبهه ملی
در ۱۳۴۲ بیژن و عدهای از دوستانش مدتی نشریهای
سیاسی بنام پیام دانشجو منتشر میکردند. در همین
زمان او و گروهش به تدریج از اندیشه های سیاسی
جبهه ملی فاصله گرفتند و جذب تفکرات انقلابی جنبش
مسلحانه امریکای لاتین شدند. او در همین دوره در
ترویج مشی مسلحانه مقالاتی در "پیام دانشجو" منتشر
کرد.
پس از غیرقانونی کردن
جبهه ملی سوم در سال 1344 جزنی بار دیگر به زندان
افتاد.
بیژن و چندتن از
همفکرانش به تدریج به تدارک برای مبارزه مسلحانه
پرداختند. بیژن پیش از آنکه گروه عملیات را شروع
کند دستگیر شد. دیگر اعضای گروه کار را ادامه
دادند و پس از پیوست به گروه دیگری که مسعود
احمدزاده و امیرپرویز پویان تشکیل داده بودند،
سازمان چریکهای فدائی خلق را ایجاد کردند. بیژن
نیز از درون زندان با این سازمان مربوط بود.
بیژن سالهای زندان را
به سختی ولی با سربلندی گذراند. برای شمار روز
افزون زندانیان سیاسی دهه ۵۰ او آموزگار و مظهر
مبارزه بود.
ماموران ساواک در
فروردین ۱۳۵۴ بیژن جزنی را همراه با هشت زندانی
سیاسی دیگر در تپههای اطراف زندان اوین به گلوله
بستند.
بیژن جزنی یکی از
بزرگترین نظریه پردازان جنبش چپ در ایران است و
نوشته های او آینه تمام نمای فراز و نشیب های این
دوران است.
|
