صادق چوبک
 

صادق چوبک در سال 1295 در بوشهر بدنيا آمد. پدرش تاجر بود، اما او به دنبال شغل پدر نرفت و به کتاب روی آورد. در بوشهر و شيراز درس خواند و دوره کالج آمريکايی تهران را هم گذراند. در سال 1316 به استخدام وزارت فرهنگ درآمد. اولين مجموعه و داستانش را با نام " خيمه شب بازی " در سال 1324 منتشر کرد. در اين اثر و " چرا دريا طوفانی شد " (1328) بيشتر به توصيف مناظر می پردازد، ضمن اينکه شخصيت هاي داستان و روابط آنها و روحيات آنها نيز به تصوير کشيده می شود. اولين اثرش را هم که حاوی سه داستان و يک نمايشنامه بود، تحت عنوان " انتری که لوطيش مرده بود " به چاپ سپرد. آثار ديگر وی که برايش شهرت فراوان به ارمغان آورد، رمانهای " تنگسير " و " سنگ صبور " بود. تنگسير به 18 زبان ترجمه شده است. امير نادری، فيلمساز معروف ايرانی، در سال 1352 بر اساس آن فيلمی به همين نام ساخت.  در " سنگ صبور " جريان سيال ذهنی روايت و بيان داستان از زبان افراد مختلف بکار گرفته شده است، اين اثر بحث زيادي را در محافل ادبی آن زمان برانگيخت. ديگر آثار داستانی چوبک عبارتند از: چراغ آخر ( مجموعه هشت داستان کوتاه )، روز اول قبر ( مجموعه ده داستان کوتاه).
 

چوبک به زبان انگليسی مسلط بود و دستی نيز در ترجمه داشت. وی قصه معروف " پينوکيو " را با نام " آدمک چوبی" به فارسی برگرداند. شعر " غراب " اثر " ادگار آلن پو " نيز به همت وی ترجمه شد. آخرين اثر منتشره اش هم ترجمه حکايت هندی عاشقانه ای به نام " مهپاره " بود که در زمستان 1370 منتشر گرديد.

چوبک از اولين کوتاه نويسان قصه فارسی است و می توان از او بعنوان يکی از پيشروان قصه نويسی جديد ايران نام برد. فرم قصه هاي جمالزاده بيشتر حکايت گونه و شبيه نويسندگان فرانسوی قرن نوزدهم بود. وی در قصه هايش ذهن و روان قهرمانهايش را مورد توجه قرار داد و سعی کرد به شخصيت هايش عمق ببخشد. همين تلاش برای عمق بخشيدن به شخصيت ها، بر نحوه بيان وی تاثير گذاشت.
 

در سنگ صبور قصه را از زبان شخصيت هاي مختلف می خوانيم، نحوه بيانی که در قصه نويسي نوپای ايران کاملا تازگی داشت. وی برای بيان افکار ذهنی هر يک از شخصيت ها ناگزير بود به زبان هر يک از آنها بنويسد و اين خود به تغيير نثر در طول داستان منتهی شد. در آثار چوبک هر شخصيت داستان به زبان خودش، زبان متناسب با فرهنگ و خانواده و سن و سالش سخن می گويد، کودک، کودکانه می انديشد و کودکانه هم حرف می زند، زن زنانه فکر ميکند و زنانه هم حرف ميزند و بدين ترتيب هر يک از شخصيت ها به بهترين وجه شکل می گيرند و شخصيت پردازی موفقی ايجاد می شود که در بستر حوادث داستان، زيبايی و عمق خوشايندی به داستان ميدهد.

وی در توصيف واقعيتهای زندگی نيز وسواس زيادی نشان میدهد و اين نيز از ويژگی های آثار وی است. چوبک را به سبب همين دقت نظر در جزئی نگری ها و درون بينی ها، رئاليست افراطی وگاهی حتا ناتوراليست خوانده اند.

آثار چوبک از سالها پيش مورد نقد و بررسی جدی قرار گرفته و در کتابهای مختلفی از جمله " قصه نويسی " (رضا براهني)، " نويسندگان پيشرو ايران " (محمد علی سپانلو) و "نويسندگان پيشگام در قصه نويسی امروز ايران"(علی اکبر کسمايی)، نوشته هايش تحليل شده اند. صادق چوبک در اواخر عمر بينايی اش را از دست داد و در اوايل تابستان 1377، در آمريکا درگذشت و بنا به وصيتش يادداشتهای منتشر نشده اش را سوزاندند.

منابع

سایت فرهنگسرا