محمد قاضی
 

محمد قاضی مترجم و نویسنده بنام ایران درسال 1292 در مهاباد به دنیا آمد. پدر او میرزا عبدالخالق قاضی، از روحانیون مهاباد بود. او در 4 سالگی پدرش را از دست داد ودوران کودکی را در روستاهای سریل آباد و چاغرلو به سر برد و در 9 سالگی مجددا به مهاباد بازگشت و دوران دبستان را در سال 1307 به پایان رساند. او آموختن زبان فرانسه را در مهاباد نزد شخصی به نام آقای گیو آغاز کرد.  در سال 1308 با یاری عمویش دکتر جواد قاضی به تهران آمد و در سال 1315 از مدرسه دارلفنون در رشته ادبی دیپلم گرفت. سپس وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در سال 1318 از آنجا فارغ التحصیل شد. در سال 1320 به استخدام وزارت دارایی درآمد و در سال 1355 از آنجا بازنشسته شد.
در سال 1354 به بیماری سرطان حنجره مبتلا شد و برای درمان به آلمان رفت. ولی به علت پیشرفت بیماری که تارهای صوتی و نای او را در بر گرفته بود،  پس از عمل جراحی، او فقط با کمک یک دستگاه که بر روی گلویش قرار می داد، قادر به سخن گفتن بود
محمد قاضی در سال 1376 در بیمارستان دی تهران درگذشت و با پافشاری مردم مهاباد، پیکر او را به زادگاهش بردند و در گورستان مهاباد به خاک سپردند
 

محمد قاضی بی شک یکی از بزرگترین مترجمان ایران است. تسلط شگرف او به زبان فارسی و فرانسه او را در جایگاه ویژه ای قرار داداه است. سیر فکری و تفکر آزادیخواهانه و عدالت طلبی او را در میان تمامی آثار ترجمه او می توان مشاهده کرد.

کتاب "بردگان سیاه" جنایات وارده به بردگان سیاه در آمریکا را بازگو می  کند. "مسیح باز مصلوب" شرح مبارزه مردم یونان با رژیم ترکیه است. "در زیر یوغ" شرح ستم هایی است که بر مردم بلغارستان وارد آمد و مبارزه آنان بر علیه رژیم عثمانی. "غروب فرشتگان" قتل و عام ارمنیان را و نبردهای آنان را با دولت ترکیه بازگو می کند . کتاب "آدم ها و خرچنگها" رمان تاثرانگیزی است در مورد فقر و گرسنگی و رنج و درد مردم برزیل
 

او خود در پاسخ سوال خوزوئه دوکاسترو در مورد انگیزه اش درباره ترجمه کتاب "آدم ها و خرچنگها" چنین می گوید:

"ما اینجا نمی توانیم از بدبختی ها و بی عدالتی های رایج در کشورمان سخن بگوئیم، چون سروکارمان با ساواک و با زندان و زجر و شکنجه خواهد بود. ولی اگر نویسنده ای، مثل شما، دردها و بدبختی های مردم ستم کش کشورش را در کتابی عرضه کرده و یا حس کنیم که آن چه بر سر مردم کشور ما می آید، همانند یا به تقریب، همان است که در آن کتاب تشریح و توصیف شده است، به ترجمه آن می پردازیم تا تسکینی به درد دل خودمان بدهیم و اگر مورد اعتراض و تعقیب دستگاه سانسور هم قرار گرفتیم، می گوییم این ها مربوط به فلان کشور است و ربطی به کشور ما ندارد. به عبارت دیگر ما در پناه نام شما حرف های خود را می زنیم و در پناه نام شما هم از تعقیب و آزار مصون می مانیم"

از جمله کتاب هایی که قاضی به فارسی برگردانده کتاب "مادر" اثر نویسنده روسی ماکسیم گورکی" است. او همچنین اثری نیز از نویسنده آمریکائی " پرل باک" به نام "مادر" نیز منتشر کرد. بعضی از کتابفروشان از این موضوع لطیفه ای ساختند و می گفتند: "در دنیا فقط محمد قاضی است که دو مادر دارد، یک مادر آمریکائی و یک مادر روسی إ"

محمد قاضی یکی از پرکارترین مترجمان ایران است. حاصل زندگی پرباراو شامل 66 کتاب ترجمه و سه کتاب تألیفی است.